TEMPO DE LECTURA

Aínda temos presentes as tardes nas que descansabamos da auga coa lectura. Agora, de volta ás aulas, comezamos Tempo de Lectura. Domingo Villar, entre outras, fala dun boniteiro francés que se dirixía a Ferrol. John Updike, da orfandade das pisicinas. Nós seguimos a asumir o risco de ler... non importa moito desde calquer lugar.

ENCONTRO CON EVA LOSADA CASANOVA

 EVA LOSADA CASANOVA, Las voces del jilguero, Funambulista, Madrid, 2025, 320 páxinas.

 

ENCUENTRO CON EVA LOSADA 

No son pocos los lectores que cifran la calidad de un libro en su deseo de atravesar la ficción para convertirse en amigos del, amantes del, hijos del... protagonista.

Leer Las voces del jilguero exige un ejercicio de empatía que, difícilmente, estimulará en el lector esa querencia: secundarios y protagonistas de esta magnífica novela están llenos de aristas que rasgan esa hipotética pretensión. 

Las voces narrativas, perfectamente configuradas y reconocibles, incluso en sus toses y carraspeos, van desgajando la historia común a borbotones. El lector deberá estar atento para reconocer los sutiles hilos con los que Eva Losada Casanova liga cada una de las veintinueve secuencias, que pivotan sobre una magnífica prosa entreverada de símbolos, metáforas y aforismos, que otorgan sentido a la tragedia que corroe estas vidas tan mal vividas.

El abandono, el amor verdadero, la maternidad, la muerte, el sentido de la pertenencia (a la familia, al grupo de exalcohólicos, al grupo de mujeres explotadas). En tantas circunstancias coinciden Irina, Aurora y Margot/Dolores. 

La vida sucede en sociedad y somos tanto lo que creemos ver en nosotros como lo que nos atribuye la mirada de los otros.

Pronunciar en voz alta lo leído con la misma pretensión de Orfeo: rescatar de la muerte, con el tañido del violín, a nuestra Eurídice.

Leemos: «La vida no es un sueño, es el eco de los cuentos que nos contaron de niños, el eco de aquello que otros inventan para nosotros».¿Cómo no reconocer el insoportable peso de la infancia? 

Y, llegados al final, el lector puede querer seguir confundiendo la lectura con la vida. 

Porque la lectura puede ser tanto un sortilegio para la resurrección como un atajo para evitar la realidad. Y la belleza, ese flotador al que aferrase en cualquiera de las tempestades a las que insistimos en llamar vida.

Francisco Rodríguez Coloma

&

Inés Rodríguez Eibe

 

 

TEMPO DE LECTURA

Xa sentimos a chamada do iodo, o salitre, a area e as algas... 

Por iso, para pechar esta última semana de Tempo de lectura, que mellores suxestións de lectura que un poema da artista multidisciplinar Sol Mariño e os relatos A veces en verano de Lucia Berlin e Lectura de un verano de Bernard Malamud.

TEMPO DE LECTURA

A imaxe de Pau Valls está atravesada por unha liña diagonal. 

Entre o balón de fútbol e o libro, quedamos cun libro no que, por que non, se poida falar de fútbol... 

Eso si: preferimos os campos de O Carregal, Riazor, México ou Canadá aos estadios de EEUU. 

A nosa vitoria: aprender a saber perder para, cando corresponda, saber gañar con dignidade e respecto aos compañeiros que xogaran no papel de adversarios.

TEMPO DE LECTURA

 

As cidades foron unha das construcións humanas máis transformadoras da sociedade e... da paisaxe. Pablo Cid Castro (a quen felicitamos polo premio literario que ven de conseguir) e Dino Buzzati reflexionan tamén sobre o que o home ten perdido na urbe.

BIOBLIOTECAS ESCOLARES

   Os que formamos parte do Equipo da Biblioteca Sebastián Buedo Jiménez estamos máis afeitos a estar do lado dos que escoitan. Por iso, coñecemos moi ben a sensación que desatan os relatos de experiencias docentes marabillosas, que sempre nos parecen resoltas por marabillosos e inimitables profesores, que conseguen espertar nos seus alumnos, aos que acabamos supoñendo tamén irrealmente marabillosos, as mellores actitudes para a aprendizaxe. Se despois de contar a historia do Club de Lectura Máis de cen ás para voar esa fose a sensación que predominase neste auditorio, o noso relato sería un absoluto fracaso, porque, no caso de que concorran nos vosos centros os factores que posibilitaron o sucedido no Francisco Aguiar, a nosa sería, crémolo sinceramente, unha experiencia facilmente exportable.

   Hai catro anos, cando se presentou ante Claustro e Consello Escolar a proposta de ofertar Clubs de Lectura, as nosas expectativas eran moi modestas. O noso punto de partida era o arraigado convencemento de que, como di Ramón Gómez de la Serna, «un libro es un pájaro con más de cien alas para volar». Optábamos, temos que confesalo, a unha axuda que puidese permitir a ilusionante compra de títulos novos para, calculabamos, un número pequeno de alumnos interesados secretamente na lectura. Nin sequera sabiamos cantos profesores estarían dispostos a renunciar ao seu tempo de lecer, para entregalo a unha causa tan altruísta. Tampouco esperabamos poder contar coa resposta das familias e constituír un Club de lectura de Adultos.

   Contra prognóstico, acabouse formando tamén ese Club de Lectura de Adultos, que comezou a reunirse na recentemente inaugurada en Betanzos Libraría Biblos á que temos tanto que agradecer. Acudiron ese ano, sobre todo, nais e algún pai de alumno e os profesores que formabamos parte del Equipo da Biblioteca, activo, certamente, desde o ano 2004. Ao principio, foron tamén sete profesores dese Equipo os que comezaron a vehicular as peticións dos alumnos de formar parte duns Clubs de Lectura que nin sequera sabíamos que poderían ler e nin en que momento celebrarían as súas reunións.

   Por que inesperadamente se puxeron en marcha tantos grupos de lectores? A resposta é evidente. Durante ese curso a nosa iniciativa permitiu aflorar unha corrente subterránea favorable á lectura, debida ao bo traballo de docentes que promoveran bos hábitos lectores nos que eran agora os nosos alumnos. Ese traballo excelente na promoción da lectura no Colexio Vales Vilamarín predispuxo positivamente a un gran número de alumnos de Primeiro da ESO. O mesmo excelente traballo dos CPIs e IES da bisbarra fixo o resto cos alumnos que se incorporaron ao noso centro en primeiro de Bacharelato. Ademais, no caso dos alumnos procedentes do CPI Castro Baxoi de Miño e do IES de Viós de Abegondo, non se lles propoñía nada descoñecido, pois eles, reciban a nosa felicitación, xa levaban anos ofertando nos seus centros Clubs de lectura. Tamén convén ter presente que os adolescentes len moito máis do que supoñemos, porque nas familias, en máis familias das que supoñemos, existe un interese notable por promover e consolidar hábitos lectores. Pensar que temos que partir sempre de cero en docencia adoita ser un gran erro de diagnóstico.

   Conseguir coordinar tantos Clubs de Lectura obrigounos a desdobrarnos, a multiplicar esforzos e a traballar de modo sensato e rendible, deseñando un organigrama que non fose imposible de soster. Dado que con sete profesores era imposible atender simultaneamente aos arredor de 180 alumnos, optamos por ofrecer aos cursos de Bacharelato reunións durante o recreo. En trinta minutos existe a posibilidade de tentar crear un clima de aproximación, de conversación informal. Ademais, os alumnos de bacharelato coincidían nestas reunións coa súa profesora de galego, Carmen Suárez, que se responsabiliza xunto a Óscar García da xestión desas lecturas. O feito de que os alumnos da ESO dispuxeran de dous recreos de 15 minutos, motivou que nos vísemos obrigados a buscar outro momento. Contando co apoio do Equipo directivo, ofrecémoslles aos arredor deses noventa alumnos, quedar a comer na cafetería do Instituto para poder ter as reunións antes das clases da tarde do martes. Deste modo, imprevisiblemente, naceu a «festa da lectura» que desde entón celebramos mensualmente no Aguiar.

   Durante ese primeiro curso os nosos alumnos leron o que puidemos ofrecerllles: libros que solicitamos a centros amigos ou lecturas obrigatorias de ESO que convertemos en libros de lectura de Bacharelato ou do Club de Adultos: reciclamos con enxeño, administramos a escaseza e fomos ditosos gozando do xúbilo dos nosos alumnos nesta nosa era das descubertas.

   Afortunadamente, durante o segundo curso, medrou o número de profesores que quixeron participar na mensual A festa da lectura e no Club de Lectura de Adultos, pero esas incorporacións non proporcionaron un equilibro de forzas, dado que o efecto chamada ocasionou que aumentase exponencialmente o número de alumnos aos que había que atender. Outra vez, con vontade e enxeño, soubemos satisfacer a demanda. Aos alumnos que agora cursaban segundo de Bacharelato, ofrecéuselles seguir no Club de Lectura, pero sen duplicar os seus esforzos. Para eles deseñouse un Club de Lectura Presencial de microformas literarias (microrrelatos, poesía, curtametraxes...) no que se busca incluso propiciar a aparición dun oasis de reflexión pracenteira durante un curso, sabémolo moi ben, absolutamente esixente. Tamén nos pareceu necesario atrapar para a lectura a aqueles alumnos, moitas veces de niveis baixos, que carecendo de hábitos lectores, precisan un reclamo. Óscar García encargouse de dirixir o Club de Lectura de Álbum Ilustrado. Tamén durante este segundo curso, o Club de Lectura de Adultos, ao que xa se incorporaran lectores non vinculados ao noso centro, deu un paso adiante ao celebrar un encontro con Cristina Sánchez Andrade tras ler a súa novela Las inviernas. Malia todos estes avances, nós seguimos lembrando este curso como o curso no que estivemos a punto de morrer de éxito. Todos sabemos que co diñeiro que aporta a Consellería moitos Clubs, afortunadamente, elixen comprar títulos novos, preparan merendas, visitan librarías, fan excursións culturais… Nós esgotamos rapidamente o orzamento renovando algúns títulos, polo tanto, o fin de curso máis xeneroso que podemos ofrecer aos nosos nosos alumnos é unha bucólica reunión do Club de Lectura tras unha longa camiñata campestre aos Caneiros.

   Durante o curso 2015/2016, a experiencia acumulada propiciou que non reiteraramos certos erros. Conseguimos conter o gasto do exiguo orzamento renunciando a comprar os libros do Club de Lectura de Adultos. Desde entón, ou ben os solicitamos en préstamo ás excelentes Bibliotecas do Concello da Coruña ou Club de Lectura de Galicia, ou ben, cando recibimos a visita dalgún autor, como este pasado curso no que lemos a Anxos Sumai, Celso Castro e Raquel Vázquez, asume a compra do libro cada un dos lectores. Sentímonos orgullosos por contemplar que segue medrando o número de profesores que se implican neste ilusionante proxecto (este ano pasado eramos nove) e, sobre todo, por ter sabido ofrecer tamén a certos alumnos da ESO un Club de Lectura Presencial Inclusivo que permite acoller nel aos que arrastran, por diversos motivos, dificultades de aprendizaxe.

   Recibir a invitación de Bibliotecas Escolares para relatar a nosa experiencia, ratifica que sempre existe un camiño e que, basta ás veces, pretender emprendelo. Durante esta nosa cuarta etapa están na rota 278 lectores. Guíanos Óscar García, Carmen Suárez, María José Pardo, Elvira Castro, Nieves López, Lucía Sáez, Xosé Luis Mosquera, Julián Ferrer, Francisco Rodríguez, aos que pediron sumarse Antonio Porto, Melanie Pintos e Beatriz Vázquez, estas dúas últimas compañeiras para coordinar un novo Club de Lectura en francés.

   Todos os que formamos parte do Equipo da Biblioteca coincidimos no balance. É certo: é moito o esforzo e o tempo empregado no empeño. Tamén é grande o proveito. Sabemos recoñecer que formar parte deste Equipo serviu para traballar en grupo desde o respecto e, moitísimas veces, desde a admiración mutua. Sabemos que cada vez é máis o número de compañeiros que, non só acepta as propostas feitas desde o Equipo da Biblioteca, senón tamén busca integrar os seus proxectos nas programación anual das nosas actividades. É certo que sempre contamos co apoio do Equipo Directivo, pero nestes últimos anos advertimos que valoraron, en consonancia co noso esforzo, o traballo desempeñado. Tamén é evidente a alta consideración social conseguida en Betanzos a través do Club de Lectura de Adultos, unha actividade moi ben valorada nun Concello que presenta unha oferta cultural moi rica. Aos alumnos, coincidiren nos Clubs de lectura serviulles para tratar os profesores noutro espazo ben distinto ao da clase, e, principalmente, para que todos eles, procedentes de concellos distintos, se coñezan, se escoiten e se respecten. O Club de lectura foi en moitos casos o principio. O principio do Coro Fa Menor, o principio do Grupo de teatro, o principio do grupo de Colaboradores da Biblioteca. Por iso, queremos dicir que, por riba de todo, o que máis nos satisfai é percibir nos alumnos o desexo de pertenza á Comunidade Escolar do Aguiar.

   Di Cioran que «un libro debe furgar nas feridas, provocalas incluso». «Un libro —di Cioran— debe ser un perigo». No noso caso, non temos medo. Sabemos que, aínda que esteamos moi fatigados, o peor que nos pode pasar é que botemos a voar.

Equipo da Biblioteca Sebastián Buedo Jiménez

Santiago, 28 de maio de 2026

TEMPO DE LECTURA

 

Paixón procede do latín passio, -onis que  significa etimolóxicamente sofrimiento" ou padecimento.
Os relatos futboleiros desta semana permiten obter non pousas leccións de vida.
E hoxe, si, somos moitos apaixonados que sabemos que a fronteira entre o éxtase e o martirio é, en non poucas ocasións, imperceptible.
E claro que si: ler é unha experiencia de primeira.

TEMPO DE LECTURA

Circe e Morgana partillan con Begoña no ceo da sororidade. 

Ela foi a terceira en chegar.

A eternidade nunca é un accidente... 

 

TEMPO DE LECTURA

Calma!!!! 

Non é imprescindible facer esta escaleira de libros lectores para achegarse aos textos das autoras propostas para esta semana

TEMPO DE LECTURA

 

Mother Reading with Two Girls. 

Ese é o título do óleo pintado por Lee Lufkin Kaula, pintora impresionista estadounidense.

Para acompañar de boa literatura esa loa á maternidade, o equipo da Biblioteca Sebastián Buedo Jiménez propón dúas memorables pezas: os relatos de Manuel Rivas e Luisa Castro. 

ENCONTRO CON EVA LOSADA CASANOVA

 

EVA LOSADA CASANOVA, Las voces del jilguero, Funambulista, Madrid, 2025, 320 páxinas.

TEMPO DE LECTURA

Todo o que e novo pode chegar a ser vello. Toda a luz convértese en oscuridade cando pechamos os ollos.  

O pintor estadounidense Edmund Charles Tarbell captou o momento de concentración deste novo lector.

Ese mesmo cerebro que permite aprender abecedarios, táboas de multiplicar, xeneaoloxías e momentos da nosa historia persoal, pode envellecer en converter todas as certezas en dúbidas: a irrupción anguriosa do involuntario esquecemento. 

TEMPO DE LECTURA

Nesta semana na que se conmemora o Día do libro,  os lectores poderán escoller entre unha antoloxía de microrrelatos que serven de homenaxe á súa peripecia; e o primeiro capítulo da primeira gran novela moderna, traducido ao galego por Valentín Arias López. 

 

EL LIBRO 

 

   En el tronco de un haya una pareja de enamorados ha grabado un corazón traspasado por una flecha. Inés y Luis son sus nombres inscritos en la corteza plateada a punta de navaja. Fue hace muchos años. El árbol era todavía joven cuando la pareja de enamorados pasó por aquí. El tronco, ya muerto, al crecer ha ensanchado y corroído los trazos. Un experto en botánica podría descubrir el tiempo exacto que ha pasado, aunque en este caso no es necesario, puesto que debajo del corazón herido hay una fecha. 23 de abril de 1968. Al pie de este árbol discurre un río apacible cuyas aguas, como la vida, puede que se hayan llevado al mar o a la tumba la memoria de estos amantes. Pero lo escrito, escrito está. Etimológicamente el vocablo libro se deriva del latín liber, que significa la capa fibrosa que hay debajo de la corteza de ciertos árboles. Plinio el Viejo cuenta que los romanos escribían sobre estas cortezas antes de que se descubriera el papiro. Libro y libre tienen en latín la misma raíz. Lectura y libertad son pasiones que siempre acaban por encontrarse. El Día del Libro fue instituido en recuerdo del aniversario de la muerte de Cervantes cuando los vientos saludables anunciaban que la República estaba al llegar. Tampoco 1968 fue un mal año. Tal vez aquella pareja de enamorados, Inés y Luis, hijos del Mayo francés, habían estrenado los primeros vaqueros y habían puesto el dedo en el arcén para viajar en autostop a París con un libro de poemas de Dylan Thomas en la mochila. O tal vez nada. Puede que no fueran conscientes del significado del 23 de abril, pero al grabar sobre el tronco del haya un corazón, una fecha y sus nombres habían regresado sin saberlo al origen del libro, que radica en la corteza de los árboles, donde los antiguos griegos y romanos escribieron los primeros pensamientos y las primeras palabras de amor. 

MANUEL VICENT, El libro, El País, 19 de abril 2015.

CHEGOU AOS NOSOS OÍDOS: Rafaela Villalba Ferreira

A que durante tantos cursos propagou o amor ao mundo clásico, a Catedrática de Grego Rafaela Villaba Ferreira, presentou na Libraría Biblos, acompañada polos tamén exAguiar, Xosé Luis Mosquera Camba e Constantino Chao Mata, o seu poemario La manzana de Safo.

TEMPO DE LECTURA

Volve a chuvia a axudar a agromar ás flores.

Cando o vento e as chuvascadas descansan, volven ás nosas mans, relatos e poemas de mulleres que escriben, antes e despois de ler...

TEMPO DE LECTURA

 

Hai pouco descansabamos nos chanzos da escalinata que leva á National Gallery. 

Quedan na memoria os paseos pola ribeira sur do Támesis. A visita a Westminster, Tower of London, Piccadilly Circus, Chinatown e Leicester Square, Camden...

Cantos kilómetros despois, o último día en Oxford.

Agora, xa desde aquí, a lectura dalgún dos relatos londinenses de Doris Lessing, Catherine Crowe, Somerset Maugham ou un dos relatos de Xesús Fraga recollidos do seu particular A-Z, fai pervivir eses momentos inesquecibles...

TEMPO DE LECTURA

Este pasado sábado, 21 de marzo, foi o Día Mundial da Poesía. Un día ben escollido: o equinoccio de primavera.

 

«Escribir poesía despois de Auschwitz é un acto de barbarie». 

Esa é a sentencia coa que o filósofo alemán Theodor Adorno desexaba reprobar unha das máis terribles vilezas perpetradas polo home durante o século XX. 

Como explicar que o químico xudeu italiano Primo Levi, vítima do holocausto, comezara a escribir poesía xustamente nada más saír de Auschwitz?

 

Falar da poesía é falar do poder das palabras. É moi difícil facer comprender a quen non quere comprender que, os homes, somos outra cousa ben distinta, se renunciamos ás palabras.

 

É que ven sendo a poesía?: O renacer da vida que chega ca primavera? Mentras non atopamos á nosa resposta, podemos acudir ás palabras dos outros... Por exemplo, as que escolle Yevgeni Yevtushenko para comunicar a súa verdade compartida: a poesía axuda a educar a nosa mirada, a afinar a nosa sensibilidade na comprensión do mundo. Para algúns, será ben pouco... Para nós é un obxectivo moral. Por iso reproducimos as verbas "máxicas" coas que a poesía nos axuda a erguernos día a día coa mirada limpa:

 

"Porque aquel en cuxa alma viva Lorca, asasinado pola intolerancia, el mesmo nunca será intolerante. Aquel en cuxa alma viva Pasternak, asfixiado polos burócratas, el mesmo nunca será burócrata, e mentres que no mundo exista, aínda que sexa só unha nai que cante ao seu fillo unha canción de berce, a poesía non morrerá á delicadeza da comprensión da vida".

 

Yevgeni Yevushenko

TEMPO DE LECTURA

Unha muller le en soedade diante dun clavicordio. 

O pintor danés Carl Vilhelm Holsøes é famoso pola súa querencia por captar luzes e sombras dos espazos interiores.

Haberá xente que saiba recoñecer o son metálico deste instrumento arrinconado polo piano.

Nós perseveramos no hábito de ler, no convencimento de que esta experiencia, solitaria (ou compartida),  nunca será relegada. 

TEMPO DE LECTURA

 

Onde antes se posaran as folerpas, agora asoman as flores da cerdeira.

Outros froitos agromarán na mente do que se arrisca a ler a Lupe Gómez, Luisa Villalta, Amaia Tomé, Irene Pujadas ou Ana María Matute.

LA VIDA QUE FUE, María José Pardo Fandiño & Lucía Sáez Baquedano

Existen antecedentes..., e mesmo o caso actual da exitosa factoría de éxitos chamada Carmen Mola, tras a que están Jorge Díaz, Agustín Martínez e Antonio Mercero.

Aínda así, a última reunión do Club de Lectura celebrou esa feliz anomalía: reunímonos coas autoras de La vida que fue. 

Por iso, a primeira pregunta versou sobre a súa cociña da escrita. E, xa na primeira resposta, quedou claro o grande entendemento que comparten María José Pardo Fandiño e Lucía Sáez Baquedano.  

En todas as obras de narrativa publicadas e, a que, próximamente, chegará á imprenta, o seu traballo non está estabulado. Ao contrario: traballan simultánemente, xa desde o xermolo da primeira idea ao remate da elección do adxectivo que debe pechar (ou non) o párrafo.

A materia narrativa de La vida que fue é ben recoñecible. Na conversa quedou ben claro que o nomadismo é un comportamento que explica o proceder dos grupos humanos desde a orixe dos tempos. Polo tanto, falar de La vida que fue esixe explicitar os distintos motivos das viaxes, entre os que están, a emigración, a invasión bélica, o exilio...

A intrahistoria desta saga familiar constitúe un paseo pola historia do século XX: a emigración obrigada dos europeos a América, a segregación racial e o crac económico do 29, o golpe de estado e a posterior guerra civil española, os campos de concentración —Argelès-sur-Mer ou Betanzos—, a ocupación nazi de Francia, a liberación española de París, ou a guerra de independencia de Arxelia.

A novela está subdividida en catro seccións: José. Los inicios (pp. 9-63), Manuel. ¿La esperanza? (pp. 65-87), Balbina. Las raíces (pp. 89-105) Ernesto. El destierro (pp. 107-156). 

En favor da variedade, cada unha destas partes, presenta unha focalización da historia desde unha personaxe. Asemade, agracede o lector que a voz autoral combine, na construción do relato, a observación costumbrista, a parodia humorística, a novela sentimenal, o relato épico e a traxedia da fuxida ao exilio. 

Unha historia que afunde as súas raíces na vila na que naceu Balbina. Unha vila da costa de Galicia que nunca recibe o seu nome. 

José, Virtudes, Manuel, Rosalía, Ernesto, Santiago.  

Nomes que poderían ser os nomes dos avós ou dos pais do lector. 

Todos procuramos vivir unha [outra] vida, pero, pasado o tempo, volta a mirada atrás, todas as vidas veñen a ser La vida que fue.

 

Francisco Rodríguez Coloma

&

Inés Rodríguez Eibe